Altı kurumluk amaçlı pilot örneklemde kamuya açık AI ilkeleri, yaşam döngüsü, insan gözetimi, adalet, gizlilik, güvenlik, şeffaflık, risk, izleme ve kullanım kanıtları 0–5–10 ölçeğiyle puanlandı. Sonuçlar uygulama doğrulaması veya uyum sertifikası değildir.
Bu araştırma AI olgunluğunu değil, kamusal şeffaflığı ölçer
Pilot çalışma, Türkiye merkezli altı büyük kurumun kamuya açık yapay zekâ ilkelerini, politika ve raporlarını, yönetişim açıklamalarını ve kullanım örneklerini aynı ölçüt setiyle incelemektedir. Örneklem amaçlıdır; sektör, ölçek veya Borsa İstanbul evrenini temsil ettiği iddia edilmez.
On ölçüt, üç kanıt seviyesi
Her ölçüt 0, 5 veya 10 puan alır. 0, pilot kanıt setinde doğrulanamadığını; 5, kısmi veya dağınık açıklamayı; 10, açık ve ayrıntılı kamusal kanıtı ifade eder. Kanıt yokluğu, kurum içinde uygulama olmadığı anlamına gelmez.
| # | Ölçüt | Puan |
|---|---|---|
| 1 | Ayrı AI ilkesi veya politikası | 0 / 5 / 10 |
| 2 | Kapsam ve yaşam döngüsü | 0 / 5 / 10 |
| 3 | İnsan gözetimi ve hesap verebilirlik | 0 / 5 / 10 |
| 4 | Adalet ve insan hakları | 0 / 5 / 10 |
| 5 | Gizlilik ve veri koruma | 0 / 5 / 10 |
| 6 | Güvenlik ve dayanıklılık | 0 / 5 / 10 |
| 7 | Şeffaflık ve açıklanabilirlik | 0 / 5 / 10 |
| 8 | Risk sınıflandırması ve onay | 0 / 5 / 10 |
| 9 | İzleme, denetim ve olay yönetimi | 0 / 5 / 10 |
| 10 | Somut kullanım ve güncellik | 0 / 5 / 10 |
Toplam puanlar CSV’deki on ölçütün aritmetik toplamıdır. Sonradan verilen editoryal bir “genel puan” kullanılmaz.
Pilot sonuçları
| Kurum | Puan | Kanıt bandı | Açık sınır |
|---|---|---|---|
| Arçelik | 95 | Kapsamlı kamusal kanıt | Pilot, politikanın kurum içindeki uygulamasını veya model performansını doğrulamaz. |
| Garanti BBVA | 90 | Kapsamlı kamusal kanıt | Tek ve bağımsız bir kurumsal AI politika belgesi pilot kanıt setinde doğrulanmadı. |
| Koç Holding | 85 | Güçlü kamusal kanıt | Grup düzeyinde ayrı ve ayrıntılı AI ilkeleri/politikası pilot kanıt setinde doğrulanmadı. |
| Akbank | 80 | Güçlü kamusal kanıt | Risk sınıflandırması, yaşam döngüsü kapıları ve olay yönetimi ayrıntısı manifestoda sınırlı. |
| Turkcell | 80 | Güçlü kamusal kanıt | Kamuya açık metinde ayrıntılı risk sınıflandırması, onay kapıları ve olay yönetimi kanıtı sınırlı. |
| Türkiye İş Bankası | 45 | Sınırlı kamusal kanıt | Ayrı AI ilkeleri/politikası ile adalet, açıklanabilirlik ve yaşam döngüsü kontrol ayrıntıları pilot kanıt setinde doğrulanmadı. |
Örneklemde en yüksek puanlar, ayrı politika veya ilkeleri yaşam döngüsü, risk, insan gözetimi ve denetim mekanizmalarıyla birleştiren kurumlarda oluşmuştur. Uygulama örnekleri güçlü olsa bile ilkeler ve kontrol süreci kamusal olarak ayrıntılandırılmadığında puan sınırlı kalır.
Beş ön bulgu
- Ayrı AI politikası önemli bir başlangıçtır; ancak politika, sorumluluk, risk sınıflandırması ve izleme mekanizmalarıyla birlikte daha anlamlıdır.
- İlke metinleri ortak bir çekirdek oluşturuyor: insan odaklılık, adalet, gizlilik, güvenlik, hesap verebilirlik ve şeffaflık en sık görülen başlıklardır.
- Uygulama görünürlüğü ile yönetişim görünürlüğü aynı şey değildir. Çok sayıda kullanım örneği, kontrol sisteminin kamusal kanıtını otomatik olarak sağlamaz.
- Rapor içinde dağınık açıklama keşfedilebilirliği zayıflatabilir. Tekil, kanonik bir ilke veya politika sayfası paydaşın kanıta ulaşmasını kolaylaştırır.
- Kamusal şeffaflık bağımsız doğrulamanın yerine geçmez. Kurum içi kanıt, denetim kaydı ve gerçek sistem testleri ayrı bir inceleme katmanıdır.
Resmî kanıt kayıtları
Aşağıdaki bağlantılar pilot puanlamada kullanılan resmî kamusal yüzeyleri gösterir. CSV dosyası ölçüt bazlı puanları, erişim tarihini, sınırlılık notunu ve aynı URL’leri içerir.
Kamuya açık AI politikası; kapsam, yasaklı kullanım, risk sınıflandırması, insan gözetimi, kayıt, denetim ve model değişimi kontrollerini ayrıntılı biçimde açıklıyor.
Sınır: Pilot, politikanın kurum içindeki uygulamasını veya model performansını doğrulamaz.Entegre rapor ve risk açıklamalarında sorumlu AI ilkeleri, model yönetişimi, veri güvenliği, doğruluk, etik kullanım, siber risk ve somut kullanım göstergeleri birlikte sunuluyor.
Sınır: Tek ve bağımsız bir kurumsal AI politika belgesi pilot kanıt setinde doğrulanmadı.2025 faaliyet raporunda AI dönüşüm programı, portföy sınıflandırması, etik-uyum-risk değerlendirmesi, yönetişim ve fayda takibi açıklanıyor.
Sınır: Grup düzeyinde ayrı ve ayrıntılı AI ilkeleri/politikası pilot kanıt setinde doğrulanmadı.Kamuya açık AI Manifestosu; toplumsal fayda, adalet, şeffaflık, hesap verebilirlik, dayanıklılık ve veri gizliliği ilkelerini görünür kılıyor.
Sınır: Risk sınıflandırması, yaşam döngüsü kapıları ve olay yönetimi ayrıntısı manifestoda sınırlı.Güncellenmiş AI İlkeleri; insan odaklılık, hesap verebilirlik, güvenlik, adalet, çevresel-toplumsal etki ve sürekli iyileştirme başlıklarını açıklıyor.
Sınır: Kamuya açık metinde ayrıntılı risk sınıflandırması, onay kapıları ve olay yönetimi kanıtı sınırlı.AI organizasyonu, araştırma merkezi, strateji ve kullanım örnekleri kamuya açık biçimde anlatılıyor; yenilik ve uygulama kapasitesi görünür.
Sınır: Ayrı AI ilkeleri/politikası ile adalet, açıklanabilirlik ve yaşam döngüsü kontrol ayrıntıları pilot kanıt setinde doğrulanmadı.Araştırmanın sınırları ve sonraki sürüm
- Altı kurumluk amaçlı örneklem Türkiye’yi veya sektörleri temsil etmez.
- İngilizce ve Türkçe resmî yüzeyler birlikte kullanılmış, kurum içi dokümanlara erişilmemiştir.
- Politikanın uygulanması, çalışan farkındalığı, model envanteri, olay kayıtları ve denetim örnekleri test edilmemiştir.
- Bir URL’nin sonradan değişmesi, erişim tarihi itibarıyla kaydedilen kanıtı geçersiz kılmaz; sonraki sürümde arşiv ve hash kaydı eklenmelidir.
- Genişletilmiş sürümde sektör katmanları, iki araştırmacılı puanlama, uyuşmazlık çözümü ve zaman serisi karşılaştırması kurulmalıdır.
Kaynaklar ve gözden geçirme notu
Bu rehberde değişebilir veya teknik iddialar için öncelikle resmî kurum, ürün geliştiricisi ve birincil araştırma kaynakları kullanılmıştır. Bağlantılar 28 Temmuz 2026 tarihinde gözden geçirilmiştir.
- 01Arçelik — Policies
Kurumsal politikalar merkezi.
- 02Arçelik — Artificial Intelligence Policy
AI yaşam döngüsü, risk ve gözetim kontrolleri.
- 03Garanti BBVA — 2025 Integrated Annual Report
Sorumlu AI, model yönetişimi ve kullanım kanıtları.
- 04Akbank — Artificial Intelligence Manifesto
Kamuya açık AI ilkeleri.
- 05Turkcell — Yapay Zekâ İlkeleri
İnsan odaklı ve sorumlu AI ilkeleri.
- 06Koç Holding — 2025 Faaliyet Raporu
AI dönüşüm programı ve yönetişim açıklamaları.
- 07Türkiye İş Bankası — İkinci Yüzyıl Stratejisi
AI organizasyonu, strateji ve kullanım örnekleri.